Verlies is een heel breed concept. Het kan goed mogelijk zijn dat terwijl je dit leest, je partner overleden is. Of je kind.
Eveneens, en al roept dit weerstand op bij mensen, het zou ook kunnen dat je trouwe viervoeter er nu sinds enkele dagen niet meer is en je niet weet waar je het zoeken moet. Hiermee wil ik een stempel drukken op mijn visie op verlies en rouw.
Verlies en rouw is voor iedereen anders, ik koppel geen waarde en oordelen aan jouw verlies. Jij en alleen jijzelf, zelfs in een samenzijn met andere nabestaanden, voelt wat je voelt. En dat is waar wij het over hebben.
Bovenstaande zeg ik vanuit ervaring. Mijn man is overleden toen ik 34 jaar was. We waren bezig met het vervullen van onze kinderwens. Bijna 8 jaar getrouwd en ruim 12 jaar samen. Hij was mijn alles. Van de een op andere dag zat ik in het ziekenhuis op de IC in plaats van een afdeling gericht op het krijgen van een kind. Mijn leven stortte in. Eveneens, en daarom ook mijn sterke drang dit duidelijk te willen maken: ik ben een groot hondenliefhebber. Mijn honden zijn zo waardevol dat ik elke keer opnieuw als ik afscheid moet nemen, weken ziek ben. Gewoon fysiek ziek. Dat is ook rouw. Natuurlijk; geen ‘vergelijk’ met je partner. Ik weet er alles van. Maar ik hoop dat, waar je ook mee worstelt, welk verdriet je ook ervaart, je nu begrijpt dat ik elk verdriet serieus zal nemen en het rouwen hierin voorop stel. Het is mijn inziens zo, dat jouw lijf vertelt wat er pijn doet.
‘Je beste vriendin verhuist naar de andere kant van de oceaan, een vader waar je geen contact meer mee hebt, je kind dat jou niet meer wilt zien, een kinderwens niet vervuld zien worden, een noodgedwongen afscheid van je werk. Het verlies van je baan of het blijvend arbeidsongeschikt worden en zijn. Geen partner vinden. De waarde van het leven missen of de eenzaamheid in een wereld waarin we ons momenteel bevinden niet kunnen reguleren: verlies kenmerkt zich in persoonlijke beleving en ervaring. Dat is de waarde die ik geef aan verlies en rouw.’
De cirkel van verlies is gebaseerd op de transitiecirkel – deze transitiecirkel wordt ook wel contactcirkel genoemd- komt voort uit het werk van Wibe Veenbaas en Piet Weisfelt, en is verder doorontwikkeld en geïntroduceerd door Jakob van Wielink, Leo Wilhelm en George Kohlrieser). Het helpt om inzichtelijk te maken waar je je bevindt in jouw rouw.
Kubbler-ross werkte met fasen van rouw en had het over verwerken. Inmiddels weten we dat dit niet is waar we mee dealen. Verwerken klinkt als heel hard je best doen om dat wat je niet kwijt wilde, weg te werken. En daar protesteert je hele zijn in, terecht. Je hoeft dit ook niet te doen. Rouw brengt woede, stilte, drukte en laat chaos achter. Rouw brengt ook nieuw: vaak ongewild en ongevraagd. Het is geen lineair proces, zo ook niet circulair, al zou deze cirkel dat kunnen impliceren. De stappen op de cirkel duiden erop dat dit mogelijk een weg is die je bewandelt. Zonder tijd of exacte volgorde. Wel is het van belang dat deze stappen genomen worden om goed jouw eigen rouwproces te doorlopen. Te snel of te lang stil staan, kan het tot een extra moeilijkheid maken. Om dit duidelijk en inzichtelijk te maken, gaan we samen aan het werk.
Je zult gedurende het proces dat we volgen, ervaren dat er ook een ‘achterkant’ zit en is aan rouw. Aan deze verliescirkel. Om dat goed te begrijpen en doorgronden, nemen we alle tijd hiervoor en hebben we de aandacht die nodig is.